Wat bespreek jij in de teamkamer over inclusief onderwijs? Laat je horen!
Nu de formatiegesprekken gaande zijn, hoor ik in de perspraatjes van de betrokken politici steeds mooie woorden terugkomen zoals ‘vertrouwen’, ‘samen flinke stappen zetten’, ‘goede sfeer’. Er is en wordt overduidelijk gewerkt aan goede onderlinge relaties om te komen tot een nieuw kabinet. Ik zou zeggen: vergeet dat woord ‘relatie’ vooral niet, als gesproken wordt over onderwijsplannen en -wensen voor onze jeugd. Vlak voor het kerstreces geef ik graag mijn persoonlijke kerstboodschap mee. Durf in een nieuw coalitieakkoord écht ruimte te maken voor pedagogisch vakmanschap. Dan kunnen leerkrachten, begeleiders, behandelaren en andere bevlogen professionals werkelijk doen wat helpt.
Vrijwel niemand in onze organisatie of in mijn netwerk in onderwijs, zorg en politiek verdedigt het huidige systeem waarin we als onderwijs en jeugdhulp werken. Onderzoeken, rapporten en debatten over vastlopende jeugdzorg, verbetering van passend onderwijs, onderwijskwaliteit en andere relevante thema’s volgden elkaar afgelopen jaren op. Een belangrijke rode draad die ik daaruit haal – en velen met mij – is dat we al decennialang vastzitten in systemen en regels.
Begin bij de juiste vraag
De vraag wat we moeten doen als een kind extra ondersteuning nodig heeft, líjkt misschien eenvoudig te beantwoorden, maar is dat in de praktijk allesbehalve. Dat ervaren we al heel lang, maar er verandert weinig tot niets.
Gaandeweg is het ‘normaal’ geworden om, als het niet goed gaat met een kind, te vragen: ‘Welk traject past hierbij en wie betaalt dat?’. In plaats van: ‘Wat kan ik voor je doen?’ Het gesprek gaat eerst over contracten, systemen en verantwoording, voor we toekomen aan hoe we zorgen voor meer of andere aandacht en nabijheid voor een kind. Scholen voelen dat zij afgerekend worden op onderwijsresultaten en er is een ‘markt’ gecreëerd waarin jeugdzorg als ‘product’ wordt aangeboden.
Professionals weten wat helpt
Kinderen hebben thuis, op school en in hun buurt veilige plekken nodig om zich te ontwikkelen, samen met andere kinderen en met volwassenen die beschikbaar zijn om ze daarbij te ondersteunen. Dat gaat vaak goed. Maar geluk en gezondheid zijn niet maakbaar, dus er zullen helaas altijd kinderen zijn die – om welke reden dan ook – onze bescherming nodig hebben.
Professionals wéten wel wat helpt: wegblijven van beheersing en controle en meer kunnen investeren in de relatie. Daarvoor zijn pedagogische voorwaarden zoals veiligheid, vertrouwen, tijd, nabijheid cruciaal. Juist die raken op de achtergrond als het gesprek eerst en vooral gedomineerd wordt door ‘systeemvragen’ over wie erover gaat, wie welke organisatie een factuur moet sturen, of er een indicatie of toelaatbaarheidsverklaring is, noem maar op.
Doe het anders, maak ruimte
Professionals wíllen vooral graag met de relatie met een kind bezig zijn en weten hoe dat moet. Dus politici: het is hoog tijd voor een fundamentele verschuiving in denken en werken. Jullie geven aan het anders te willen doen. Dat kan! Maak ruimte voor professionals om hun werk te doen. Om met passie, betrokkenheid en vakmanschap naast kinderen te staan. Om echt te kunnen luisteren naar kinderen. Om vaker te kunnen vragen: wat kan en mag ik voor je betekenen? Om echt te kunnen helpen. Dan kunnen we iets veranderen en het écht beter doen voor kinderen die extra aandacht nodig hebben. En kunnen we samen successen vieren.
– Johan van Triest
Reageren? Mail naar communicatie@aloysiusstichting.nl
- Kijk eens op inclusiekompas.nl! En deel ook jouw verhaal of visie. Dan wordt dit een plek waar we samen leren, kennis en ervaringen delen. Laat van je horen!